Archwilio polisi, arferion a chanlyniadau sy’n ymwneud ag elw a marchnata gofal maeth a gofal preswyl i blant.
Rhwydwaith anffurfiol o academyddion ydym ni sy’n cynnal ymchwil i fater gwneud elw a darparu gofal maeth a gofal preswyl i blant. Rydym wedi ein lleoli yng Nghymru, Norwy, Denmarc, Sweden a’r Ffindir.
Trosolwg
Mae gofal plant y tu allan i’r cartref ledled y DU a’r rhanbarth Nordig wedi dod yn fwyfwy dibynnol ar ddarparwyr preifat sy’n gwneud elw, yn enwedig o fewn gwasanaethau gofal maeth a gofal preswyl. Mae’r newid hwn wedi ysgogi dadl gynyddol ynghylch costau, ansawdd, atebolrwydd a chynaliadwyedd darpariaeth gofal, yn ogystal â chwestiynau ehangach ynghylch a ddylid cynhyrchu elw o wasanaethau a ddyluniwyd i gefnogi plant a phobl ifanc sy’n wynebu llawer o rwystrau cymdeithasol. Mae pryderon eraill yn cynnwys clystyru darpariaeth mewn ardaloedd tai rhatach, sy’n golygu bod rhai plant yn cael gofal ymhell o gartref ac, mewn rhai gwledydd,weithgareddau troseddol fel gwyngalchu arian.
Ar y llaw arall, byddai rhai’n dadlau bod angen rhywfaint o ddarpariaeth er elw i sicrhau digon o ddarpariaeth a gwasanaethau arbenigol.
Mae llywodraethau wedi ymateb mewn amrywiaeth o ffyrdd i’r ffenomen hon. Er enghraifft, mae Llywodraeth Cymru wedi cyflwyno deddfwriaeth i gael gwared ar elw o ofal plant sy’n derbyn gofal. Trwy Ddeddf Iechyd a Gofal Cymdeithasol (Cymru) 2025, mae Cymru yn symud tuag at system lle mae gofal yn cael ei ddarparu gan sefydliadau cyhoeddus, elusennol a dielw. Mae hyn yn un o’r diwygiadau mwyaf uchelgeisiol i ofal cymdeithasol plant yn rhyngwladol. Mae gwledydd eraill yn cynyddu rheoleiddio, yn pasio deddfwriaeth i gyfyngu ar y gallu i wneud elw gormodol neu’n darparu cyllid i gynhyrchu mwy o ddarpariaeth dielw.
Mae tystiolaeth gyfyngedig am effaith marchnata ar ansawdd, costau a chanlyniadau i blant, teuluoedd a systemau gofal.
Nod y rhwydwaith yw cysylltu ymchwilwyr rhyngwladol sy’n gweithio yn y maes hwn i rannu arbenigedd a datblygu ymchwil gymharol. Rydym wedi dechrau fel grŵp Nordig-DU, oherwydd bod mater marchnata a gwneud elw yn ddadl bolisi a chyhoeddus gyfredol yn y ddau ranbarth.
Bwriad y rhwydwaith yw cefnogi gwneud penderfyniadau sy’n seiliedig ar dystiolaeth a chyfrannu at ddadleuon rhyngwladol ynghylch trefniadaeth gofal cymdeithasol plant yn y dyfodol.
Rydym yn agored i gynnwys eraill yn y rhwydwaith hwn. Mae’r dudalen we hon yn rhoi cyfle i ymchwilwyr ac eraill gysylltu ar gyfer gweithgareddau ymchwil. Anfonwch e-bost atom ar BeyondProfitCASCADE@cardiff.ac.uk os ydych chi’n weithgar yn y maes ymchwil hwn ac os hoffech chi ofyn i’ch ymchwil gael ei chysylltu trwy ddolen ar y dudalen we hon. Os oes gennych ddiddordeb mewn prosiect neu gyhoeddiad penodol, cysylltwch â’r awdur yn uniongyrchol.
DS: Rhwydwaith heb gyllid ydym ni, felly ni allwn gynnal rhestr bostio weithredol nac ymateb i ymholiadau cyffredinol am y maes polisi hwn.
Gweithgareddau/dulliau
1. Dechreuwyd y rhwydwaith yn 2026, a gweithgaredd cyntaf yr aelodau au sefydlu yw cynnal dadansoddiad cymharol o ymatebion polisi i wneud elw yng Nghymru, Lloegr, yr Alban, Denmarc, Norwy, y Ffindir a Sweden.
2. Mae’r rhwydwaith yn cael ei gynnal gan CASCADE, ac mae aelodau rhwydwaith CASCADE hefyd yn arwain y prosiect Y Tu Hwnt i Elw – CASCADE.
3. Mae pob un o’n hymchwilwyr rhwydwaith yn cynnal ymchwil yn y maes hwn ac mae’r rhan fwyaf wedi cyhoeddi erthyglau ac adroddiadau gwyddonol am y pwnc hwn. Gweler eu tudalennau gwe unigol am fwy o fanylion (dolenni isod).
Canfyddiadau
Chwiliwch am ein hallbynnau rhwydwaith cyntaf yma.
Arall
Os ydych chi’n cynnal ymchwil yn y maes hwn mewn unrhyw gyd-destun Prydeinig neu Nordig ar hyn o bryd ac yr hoffech i ni gysylltu eich enw â’r wefan hon, anfonwch e-bost at: BeyondProfitCASCADE@cardiff.ac.uk gyda chrynodeb o’ch gweithgaredd ymchwil am y pwnc hwn.
Aelodau Sylfaenol
| Sylfaenydd | Anders Malthe Bach-Mortensen, Roskilde School of Governance |
| Sylfaenydd | Pia Eiksson, Helsinki Practice Research Centre |
| Sylfaenydd | Evelina Fridell Lif, Stockholm University |
| Sylfaenydd | Tonje Gundersson, Oslomet |
| Sylfaenydd | Sally Holland, CASCADE |
| Sylfaenydd | Louise Roberts, CASCADE |
| Sylfaenydd | Lorna Stabler, CASCADE |
Related Information
| Ysgolion Cysylltiedig | SOSSS |
| Partneriaid cysylltiedig | |
| Cyllidwyr | CASCADE infrastructure is supported by Health and Care Research Wales |
| Cyhoeddiadau cysylltiedig | |
| Dolenni cysylltiedig | https://cascadewales.org/research/beyond-profit/ |
| Dogfennau cysylltiedig |
